Emeklilik yaşı meselesi dünyanın pek çok yerinde farklı kanunlarla belirlenmiş. Biz diğer ülkelerle kıyaslayınca erken emekli olan ve bunu da hasretle bekleyen ülkelerdeniz ne yazık ki…. Çalışma koşullarının ağırlığı, yaş aldıkça işyeri-çalışan arasında karşılıklı beklentilerde anlaşmazlık ya da anlayışsızlık (yanlış anlaşılmasın bu işyerinin aleyhine de olmamalı, karşılıklı anlayıştan bahsediyorum) ve ekonomik olarak yeterli karşılığı almadığını düşünen çalışan, kronik hastalıkların başlaması olasılığında işini yapmakta zorlanan insanlarımız ve elbette işyerinde zorbalık gören çalışanlar var. Bir kısmımız samimiyetle çalışmak istemiyorum, torunuma bakacağım, gezip tozacağım, rahatça kitabımı okuyup örgü öreceğim ya da artık dinleneceğim diyor. Burada bedensel yükü çok ağır iş kolları, gece çalışması da olan vardiyalı işler, çalışan-yönetici arasında zorbalığa varan çalışma koşulları erken emekliliğe daha yakın görünüyor. İşçi ve işveren hakları tüm dünyada keşke çok daha iyi sınırlarla, demokratik ve adil çizilseydi ama ez cümle dünya hiçbir zaman adil olmayacak belli ki….
Bu konuda kişisel fikir beyan etmek sınırlara girme konusunda hassasiyetim nedeniyle dikkatli olduğum bir konu ancak çalışmaya ve üretmeye, öğrenmeye ve bilgeliği paylaşmaya çok inanan bir kadın olarak sağlıklı, engin bir bilgi birikimi ve tecrübesi olan insanlar için erken emeklilik bana hep bir yarım kalmışlık hissi veriyor. Bu şahane insanlar her ne iş yaparlarsa yapsınlar daha da güzel yapacaklar ve onlardan öğrenme şansına sahip olanlar da bu geleneğe çok daha olgun bir noktadan ve öncelikli bir bilgi altyapısı ile başlayacak diye düşünüyorum. Elbette tüm dünyada çalışma yıllarının emeklilikte yeterli bir konfora yansıyacak bir gelir yaratamaması da cabası, dünya çalışanlarının ortak derdi, çalışmayı bırakan yaşamını az ya da çok küçültmek zorunda kalıyor.
Gelelim menopozda işyeri meselesine… Kesin olan odur ki az ya da çok zorbalanıyoruz. Kurum ya da kişiler bu yeni geçiş döneminde bizi yeteri kadar destekliyor mu diye düşününce kimsenin tecrübe etmediği bir şikayeti, duyguyu ya da konforsuzluğu anlamaya çalışmadığını görebiliriz. Çalışan dostu olmaya çalışan çok sayıda işyeri var ve bu konudan haberdar değil… Ateş basması nedeniyle konsantrasyonunu kaybeden, gece terlemeleri ile uyanıp yetersiz uyku nedeniyle iş verimi azalabilen, sık tuvalete gitme ihtiyacı nedeniyle işine sık sık kısa aralar vermek zorunda olabilen, daha kaygılı ya da depresif bir dönemden geçebilecek, öğrenme ve hafıza güçlükleri ve unutkanlığın yanısıra analiz-sentez yeteneği azalabilecek bir hormon durumunu çok iyi anlamak ve bizim de bu halleri işyerlerine, premenopoz ya da menopozdaki kadının en yakınları, ailesi, eşi, arkadaşlarına çok iyi anlatmamız gerekiyor.
Gelin bu konuda birkaç istatistiğe bakalım:
2020 datası itibari ile dünyada 45-59 yaş arası 657 milyon kadın var ve bunların neredeyse yarısı aktif olarak çalışıyor. Ortalama menopoz yaşını değişen demografiyi gözönüne alarak 47-51 arası düşündüğümüzde menopozun izlerini görmemek imkansız hale geliyor.
Kadınların %27 sinde menopozal dönem kariyerde ilerlemeyi etkiliyor. Ne yazık ki %23’ü bu yüzden çalışmayı bırakıyor. Kadınların %53’ü içinde oldukları çıkmazın gerçek nedenini yani menopozu yöneticilerine söyleyemiyor.
Bu konuda ümidimi artıran ilk adım ilk defa Ağustos 2025’de Rhode Island eyaletinden geldi ve ‘işyerinde menopoz’ ile ilgili uygulamalar yasalaşarak kural olarak uygulanmaya başlandı. Amerika Birleşik Devletleri’nde California’da New Jersey’e onlarca eyalet menopozla ilgili durumlarda sigorta ödeme kapsamını genişletmeye, menopoz farkındalığının artırılarak eğitimlerin yaygınlaştırılmasına(özellikle işveren eğitimlerini kastediyorlar) karar veriyor. İyilik bulaşıcıdır diyerek bu akımın tüm dünyaya yayılmasını çok ama çok arzu ediyorum. Daha esnek çalışma ve mola saatleri, tuvalete yakınlığın sağlanması, işyeri ısısının düzenlenmesi, giysilerin seçiminde ısı düzenlemesine göre daha çok pamuklu giysilerin seçilebilmesi, iş ya da proje teslimlerinde daha ılımlı bir teslim zamanlamasına izin vermek, sözel zorbalık ve anlayışsızlığın suç kabul edilmesi gibi… Uykusuzluk çekmiş bir kadının işe 1 saat geç gelip 1 saat geç çıkması, üzerini değiştirebileceği pamuklu yedek kıyafet yedeği olması, hazırladığı projeyi birkaç gün geç sunması, ruhsal dalgalanmalarında sadece anlaşıldığını bilmesi ve bu anları daha kolay atlatabilmesi çok da zor olmamalı diye düşünüyorum. Çünkü her kadın; hepimizin annesi, ablası, kızkardeşi, kızı bir gün menopoza girecek ve bu zorbalıktan pay alacak ya da biz değişip dönüşeceğiz.
Menopoz bilgeliğinde bir kadına yapılacak esnek ve destekleyici bir tutum, açık ve kapsayıcı bir ortam; 45-59 yaş arası kadının tecrübesi ile çalışma hayatında şirket karlılığını istatistik olarak artırır ve bilimsel olarak kanıtlanmıştır.
Hele de erken menopoz ya da meme, yumurtalık, lösemi, lenfoma gibi kanser tedavisi sonrası bazen tahmin edemeyeceğiniz kadar genç ve yaşama tutunan kadınlarda daha duyarlı davranmak kurumun her çalışanında aidiyet ve çalışma azmini artırır. Açık ve kapsayıcı iletişimin sonucu her zaman daha başarılı sonuçlara ulaşır.
Şöyle başlayalım mı? Seni anlamaya çalışıyorum ve daha iyi anlayacağım, bu dönemde hissettiğin zorluklar sırasında yanında olacağım… Güzel oldu bence, ne dersiniz?
Kadın sağlığı bir yolculuk; gençlikten menopoza, her adımda yanınızdayız.
Çünkü sağlık, her kadının en doğal hakkıdır.
